Αφιέρωμα : Η δολοφονία του John Lennon

Την ησυχία στο στρατόπεδο των Lennon και Ono, διατάραξε το Double Fantasy album που κυκλοφόρησε το Νοέμβριο του 1980. Δυο μήνες πριν το ζευγάρι θα δώσει συνέντευξη στο Playboy που δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Ιανουαρίου του 1981, περίπου έναν μήνα μετά τη δολοφονία του John Lennon. Μετά από μια περίοδο νηνεμίας, όπου κατά τα λεγόμενα του ίδιου του Lennon, έψηνε ψωμί και έκανε baby sitting, το ζεύγος ήταν έτοιμο να μπει στο studio προς ηχογράφηση νέας μουσικής. Ο Lennon ένιωθε πως θα είχε την κατάληξη του Elvis Presley, ή στην καλύτερη των περιπτώσεων θα τραγουδούσε σε κάποιο casino του Las Vegas ένα Greatest Hits set, εξηγώντας με αυτόν τον τρόπο τη συνειδητή αποχή του από τα rock n roll δρώμενα. Ηχογραφούσε ασταμάτητα από το 1962 έως και το 1975, με τη βοήθεια δε της Yoko Ono βρήκε τον απαραίτητο χωροχρόνο ώστε να ξεκουραστεί σωματικά και κυρίως, κατά τον ίδιο, νοητικά. Για το μονίμως καυτό, όσο ζούσε, θέμα της επανένωσης των Beatles, ο John Lennon θα πει χαρακτηριστικά:



"Ξέρεις, συγχαίρουν τους Rolling Stones για 112 χρόνια κοινής πορείας. Γιούπιιι! Τουλάχιστον ο Τσάρλι και ο Μπιλ έχουν ακόμα τις οικογένειές τους. Στα 80s, ο κόσμος θα ρωτήσει: «Γιατί αυτοί οι τύποι είναι ακόμα μαζί; Δεν μπορούν να προχωρήσουν μόνοι τους; Γιατί πρέπει να περικυκλώνονται από μια συμμορία; Φοβάται ο μικρός αρχηγός μήπως τον μαχαιρώσει κάποιος στην πλάτη;». Αυτή θα είναι η ερώτηση! Θα κοιτάξουν πίσω τους Beatles, τους Stones και όλους αυτούς ως λείψανα. Αυτό θα είναι το αστείο στο μέλλον, όχι ένα ζευγάρι που θα τραγουδήσει μαζί ή θα ζήσει και θα συνεργαστεί. Είναι εντάξει όταν είσαι 16, 17, 18 ετών να έχεις άντρες συντρόφους και είδωλα. Είστε μια συμμορία και όλα είναι μια χαρά. Αλλά όταν συνεχίζεις το κάνεις ακόμα όταν είσαι 40, αυτό σημαίνει ότι έχεις μείνει 16 στα μυαλά σου».


Ο John Lennon θα έκλεινε τα 40 του χρόνια, ένα μήνα μετά τη συνέντευξη αυτή. Σε δε άλλη χαρακτηριστική του δήλωση σε γνωστό talk show της εποχής θα πει : "Δεν υπήρχε περίπτωση να ανεβαίνω στη σκηνή στα 30 μου και να τραγουδάω το She Loves You. Και αυτό το είχα πει ως 25χρονος...".

Ο Lennon μαζί με τον Mark David Chapman (Photo : Paul Goresh)


Από την άλλη, όπως κάθε επιφανής καλλιτέχνης, έτσι κι αυτός, ήξερε καλά το παιχνίδι της κριτικής. Θα μοιραστεί το σεβασμό του για κριτικούς όπως ο Jon Landau και ο Lester Bangs, παρά όπως θα πει σίγουρα κάπου θα είχαν πει άσχημα λόγια γι αυτόν. Ο πρώτος καρπώνεται την ανακάλυψη ενός από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς ήρωες ("Είδα το μέλλον του rock n roll και λέγεται Bruce Springsteen), ο δεύτερος θα μείνει στην ιστορία για τα πύρινα κείμενα του στα περιοδικά Creem και Rolling Stone, θα διαιωνιστεί δε μέσα από μια εξαιρετική ερμηνεία του μακαρίτη Philip Seymour Hoffman στο Almost Famous (η καλύτερη rock ταινία όλων των εποχών, ιστορία για μια άλλη στιγμή). Γνωρίζει ότι η ηχητική κατεύθυνση του από τους Beatles και μετά έχει απογοητεύσει πολύ κόσμο. Ο ίδιος θα δηλώσει αλληλέγγυος στους "παράξενους" που θα ταυτιστούν με αυτόν και την Ono, ένα διαφυλετικό ζευγάρι που μιλάει για αγάπη, ειρήνη και φεμινισμό. Ήταν μια στάση ζωής που κράτησε μέχρι το τέλος του και την αποφράδα 8η Δεκεμβρίου του 1980.


Το μοιραίο πρωινό, το ζεύγος Lennon και Ono πήγαν στα γραφεία του Rolling Stone για photoshoot. Φεύγοντας συνάντησαν έναν fan που τους ζήτησε να υπογράψουν το αντίτυπο του Double Fantasy που είχε στα χέρια του και στη συνέχεια θα πήγαιναν στο studio για την ηχογράφηση του Walking on Thin Ice, του νέου single της Yoko Ono. Θα γυρίσουν στο σπίτι τους περί τις 22.00 το βράδυ, στο συγκρότημα κτιρίων Dakota. Το εν λόγω κτιριακό συγκρότημα βρισκόταν στη συμβολή της 72ης οδού με την Central Park West, στο Manhattan, αποτελούσε δε τόπο κατοικίας πολλών επιφανών καλλιτεχνών ανά τα χρόνια. Στην νότια είσοδο του συγκροτήματος, το ζεύγος θα συναντήσει τον ίδιο fan που τους ζήτησε να υπογράψουν τον δίσκο του εκείνο το πρωί. Το όνομα του ήταν Mark David Chapman. Είχε μαζί του ένα 38άρι όπλο, τέσσερις σφαίρες του οποίου (από τις πέντε που πυροβόλησε) θα κατέληγαν στην πλάτη και τον ώμο του John Lennon. Η αστυνομία έφτασε στον τόπο του συμβάντος πολύ πριν κάποιο ασθενοφόρο κάνει την εμφάνιση του. Συνέλαβαν τον δράστη του φονικού και έβαλαν στο αυτοκίνητο τον Lennon ώστε να τον μεταφέρουν το γρηγορότερο σε κάποιο νοσοκομείο. Ο καλλιτέχνης θα ήταν ήδη νεκρός κατά την άφιξη του στο νοσοκομείο Roosevelt (σημερινό Mount Sinai), στις 23.15. Όσο για τον Chapman, σύμφωνα με τις μαρτυρίες θα είναι ευγενικός και δε θα προσβάλλει την παραμικρή αντίσταση στους αστυνομικούς. Θα πει δε χαρακτηριστικά : "Μέσα υπάρχει ένας μικρός και ένας μεγάλος άνθρωπος. Στη ζωή μου ως τώρα νικητής ήταν μονίμως ο μεγάλος. Μέχρι σήμερα.". Θα συνεχίσει λέγοντας "Απλά όταν πέρασε από δίπλα μου άκουσα τη φωνή μέσα στο μυαλό μου να λέει Καν'το, καν'το, καν'το.".


Περίμενε την αστυνομία ήσυχος στη σκηνή του εγκλήματος. Άφησε το όπλο του και κρατούσε μόνο ένα αντίτυπο από το πασίγνωστο βιβλίου του Jerome David Salinger "Ο φύλακας στη σίκαλη". Στην εισαγωγική σελίδα είχε γράψει : "Από τον Holden Caulfield στον Holden Caulfield. Αυτή είναι η δήλωση μου". Ο Caulfield ήταν ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, role model για το νεανικό άγχος και την ανασφάλεια, επικριτικός προς τους πάντες και τα πάντα. Παρθένος, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το σεξ, εκνευριζόταν στην ιδέα ότι μπορεί να γίνει ως κάτι το περιστασιακό και όχι ως απόρροια αγάπης και βαθιάς έγνοιας. Από εκείνη την ημέρα, ο "Φύλακας στην Σίκαλη" (Catcher in the Rye, ο αγγλικός original τίτλος) στοίχειωσε την έρευνα. Σε συνεντεύξεις με αστυνομικούς και ψυχολόγους, ο Chapman θα αποδώσει τη δράση του στην κατανόηση της λογοτεχνίας. Ταύτιζε τον ίδιο τον εαυτό του με τον "Φύλακα στη Σίκαλη". Το βιβλίο απαγορεύτηκε σε πολλά σχολεία ανά τις ΗΠΑ, και πολλοί δάσκαλοι κατανοούσαν το πως μπορεί να επηρεάσει τους νέους το εν λόγω βιβλίο.


Ο Mark David Chapman μεγάλωσε στην κωμόπολη Decatur της Georgia, παρότι γεννήθηκε στο Texas το 1955. Από τα εφηβικά του χρόνια, η ενασχόληση με τους Beatles γίνεται στάση ζωής για τον νεαρό. Θα γοητευτεί κυρίως από την περσόνα του John Lennon. Βρισκόμαστε στην περίοδο κατά την οποία ο Lennon συνειδητά χαράζει διαφορετική πορεία από τους υπόλοιπους. Έχει μόλις ξεστομίσει την ατάκα θρύλο "Είμαστε πιο δημοφιλείς από τον Χριστό", η οποία προκαλεί φρενίτιδα αρνητικών αντιδράσεων (με σπάσιμο και κάψιμο δίσκων βινυλίου) στην καθόλα συντηρητική Αμερική της εποχής. Ο Chapman γράφει μουσική επηρεασμένος από τις νέες τάσεις που πλασάρει ο Lennon, ενώ ταυτόχρονα αρχίζει τη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Κατά το 1971 όμως θα κάνει στροφή προς τη θρησκεία. Μελετάει τη Βίβλο και προσφέρει εθελοντική εργασία. Ύστερα από περιπλανήσεις και προσωπικές δυσκολίες, θα προσπαθήσει να βάλει τέλος στη ζωή του το 1977, καθώς έχει αποχωρήσει από τη Χριστιανική αδελφότητα και έχει χωρίσει από την Judy Williams, που περιέγραφε ως την μοναδική αγάπη της ζωής του. Δύο χρόνια αργότερα θα εργαστεί ως security. Το περιβάλλον του θα τον χαρακτηρίσει ως εξαιρετικά ασταθή ενώ σύμφωνα με μαρτυρίες διατηρούσε λίστα διασήμων τους οποίους ήθελε να δολοφονήσει, σκεπτόμενος ότι οι φόνοι θα τον έκαναν διάσημο, "διαφορετικό από τον κανέναν". Η λίστα περιελάμβανε ονόματα όπως η Elizabeth Taylor, ο γνωστός παρουσιαστής Johnny Carson ("Heeeere's Johnny"...) κ.α. Τον Οκτώβριο του 1980 παραιτήθηκε από τη δουλειά του. Σύμφωνα με το Weird History Network και την σύζυγο του Chapman, Gloria Hiroko, είχε σκεφτεί από τότε να δολοφονήσει τον Lennon ωστόσο το μετάνιωσε. Πήρε μαζί του ένα .38 special revolver και ταξίδεψε για τη Νέα Υόρκη. Είχε πει ψέματα στην Hiroko ότι πέταξε το όπλο στον ωκεανό, πως ήθελε απλά να ταξιδέψει μακριά ώστε να αναλογιστεί το ρόλο του, ως άνθρωπος και ως σύζυγος. Στις 8 Δεκεμβρίου, οι πυροβολισμοί οδήγησαν στον ίσως πιο άδικο rock n roll θάνατο όλων των εποχών.



Δύο ημέρες μετά, στις 10 Δεκεμβρίου 1980, ο John Lennon αποτεφρώθηκε σε ιδιωτική τελετή. Τέσσερις μέρες αργότερα, ύστερα από κάλεσμα της Yoko Ono, εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο σιώπησαν και ακινητοποιήθηκαν για δέκα λεπτά, τιμώντας με αυτόν τον τρόπο τον εκλιπόντα. Κατά τη διάρκεια αυτού του δεκαλέπτου, περίπου 230.000 άνθρωποι που είχαν μαζευτεί στο Central Park του Manhattan έμειναν ακίνητοι και αμίλητοι, ενώ οι ραδιοφωνικοί σταθμοί σταμάτησαν να εκπέμπουν. Ο Lennon ήταν πολλά παραπάνω από ένας απλός καλλιτέχνης, ήταν πολλά παραπάνω ακόμα και από τον mainman των Beatles (μαζί με τον Paul MCartney φυσικά). Ποιητής, μουσικός, ειρηνιστής, λόγιος, επικίνδυνος δε για τις αρχές των ΗΠΑ, σε μια περίοδο έντονη κοινωνικοπολιτικά και με τον πόλεμο του Βιετνάμ να μην αντέχει χτυπήματα "αντιπροπαγάνδας", με το body count των Αμερικανών στρατιωτών να αυξάνεται συνεχώς. Το FBI τον είχε υπό συνεχή παρακολούθηση, όπως και την Ono. Του αρνήθηκαν πολλές φορές τη Βεβαίωση Μόνιμης Διαμονής, ενώ όμως ήταν οι ίδιες οι αρχές που επέτρεπαν σε έναν μη Αμερικανό να διαμένει για τόσο πολύ καιρό στο έδαφος τους. Και αν σήμερα η ρητορική του περιορίζεται σε ένα Give peace a chance ή πολύ περισσότερο σε ένα (αιώνιο) Imagine, η έγκριτη Guardian θα γράψει: "Για έναν νέο άνθρωπο εν έτει 1972, είναι συγκλονιστικό να βλέπει το κουράγιο με το οποίο ο John Lennon απευθυνόταν στον Nixon. Η θέληση για ρίσκα στην καριέρα και στη ζωή του, είναι ένας λόγος από τους πολλούς για τους οποίους ο κόσμος τον θαυμάζει μέχρι σήμερα". Η δε πατρίδα του, το Liverpool, τον τίμησε και τον τιμάει όλα αυτά τα χρόνια, άλλοτε μετονομάζοντας το διεθνές αεροδρόμιο της πόλης σε John Lennon Airport, άλλοτε με μνημεία όπως το John Lennon Peace Monument, στο Chavasse Park, κοντά στην αποβάθρα του λιμανιού. Η δε πολιτιστική κληρονομιά των Beatles ήταν εξασφαλισμένη πολύ πριν η μοίρα παίξει στον Lennon το ασχημότερο παιχνίδι.



Ο Paul McCartney έκανε ό,τι ήταν δυνατό για να αποφύγει τις πιεστικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων, οι οποίοι τον πολιόρκησαν αμέσως μετά το τραγικό συμβάν. Φανερά αμήχανος μπροστά στην τηλεοπτική κάμερα, θα αρκεστεί να πει πως έμαθε τα νέα από κάποιον φίλο του που του τηλεφώνησε και απλά βρέθηκε στο studio ώστε να ακούσει κάποια κομμάτια, χωρίς να ηχογραφήσει τίποτα. Στο βιβλίο του Lyrics: 1956 to the Present, ο McCartney θα μιλήσει εκτεταμμένα για τη σχέση του με τον Lennon, περιγράφοντας και τη δημιουργία του συγκινητικού Here Today από το Tug of War album του, το tribute προς τον παλιό φίλο και συνοδοιπόρο του. O George Harrison θα εκδώσει επίσημη ανακοίνωση προς τα ΜΜΕ λέγοντας "Ύστερα από όλα αυτά που περάσαμε μαζί, είχα και έχω μεγάλη αγάπη και σεβασμό γι αυτόν. Είμαι σοκαρισμένος και συγκλονισμένος. Το να ληστεύεις μια ζωή είναι απλά η μεγαλύτερη δυνατή ληστεία μέσα στη ζωή". Πιο βαριά από όλους, τουλάχιστον όσον αφορά το χώρο κάτω από τα φώτα της δημοσιότητας, φαίνεται να πήρε το τραγικό συμβάν ο Ringo Starr. Σε συνέντευξη του 1981 παραδέχτηκε ότι δεν μπορούσε να διανοηθεί πως είχαν μείνει μόνο τρεις εκ των τεσσάρων και πως δε θα ξεχάσει την αγωνία που ένιωσε όταν πληροφορήθηκε το γεγονός. Συμπληρώνοντας θα πει :


"Η μουσική ήταν το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή μου. Πρέπει να ρωτήσετε τους άλλους δύο. Πλάκα δεν έχει όταν λες τους άλλους δύο; Είναι κάτι εντελώς για εμένα. Ζορίζομαι καθώς το πρώτο πράγμα που μου ήρθε να πω είναι "Πρέπει να ρωτήσετε τους άλλους τρεις". Μου λείπει πολύ ο John. Πάντα θα μου λείπει, αλλά αυτή τη στιγμή είναι κάτι το εντελώς φρέσκο."



Η ημέρα που δολοφονήθηκε ο John Lennon ήταν, θα μπορούσε κάποιος να πει καθ'υπερβολή, η ημέρα που η rock n roll ιστορία κόπηκε στα δύο. Σίγουρα η δεκαετία του 70 και οι ζυμώσεις της αφαίρεσαν το μεγαλύτερο ποσοστό της πρότερης νεανικής αθωότητας, ωστόσο η δολοφονία του Lennon ήταν ίσως το συμβολικό γεγονός που όρισε το σημείο μηδέν στην κατά τη στατιστική "κανονική κατανομή" της rock ιστορίας. 42 χρόνια και η περσόνα του John Lennon συνεχίζει να ενδιαφέρει, να συγκλονίζει, να απωθεί, να διχάζει, να δημιουργεί όλες εκείνες τις εντυπώσεις που μπορεί μια μονάχα larger than life φιγούρα. Σαν τέτοια, ποιητικά θα μπορούσε να πει κανείς πως είχε προβλέψει την υστεροφημία του, στο Yer Blues από το θρυλικό White Album των Beatles.


“My mother was of the sky

My father was of the earth

But I am of the universe

And you know what it’s worth”


Μπάμπης Καλογιάννης


Πηγή photo:

Paul Goresh (amateur photographer)

Rolling Stone

Fremantle Media Ltd


47 Προβολές0 Σχόλια